Connect with us

ΥΓΕΙΑ

Επιπεφυκίτιδα

Published

on

«μάτια που είναι κόκκινα, που κλαίνε και πονάνε ..άμα τους δώσεις την υγειά ποτέ δε σε ξεχνάνε…..»

Η επιπεφυκίτιδα είναι μία φλεγμονή του επιπεφυκότα. Ο επιπεφυκότας είναι η λεπτή, βλεννογόνος μεμβράνη, που καλύπτει εσωτερικά την οπίσθια επιφάνεια των βλεφάρων και την πρόσθια επιφάνεια του σκληρού χιτώνα, (άσπρου τμήμα του βολβού). Είναι μια κατάσταση που εμφανίζεται πολύ συχνά και τις περισσότερες φορές δεν είναι σοβαρή.

Αίτια Επιπεφυκίτιδας

Η επιπεφυκίτιδα μπορεί να προκληθεί από ιούς (ιογενής επιπεφυκίτιδα), βακτήρια (μικροβιακή επιπεφυκίτιδα), ή από αλλεργιογόνα (αλλεργική επιπεφυκίτιδα) ενώ συχνά συναντάμε επιπεφυκίτιδα σε ασθενείς που κάνουν χρήση φακών επαφής, εκτίθενται σε καπνό, καυσαέριο, σκόνη, νερό πισίνας κ.α. ή χρησιμοποιούν κολλύρια για κάποιο άλλο λόγω όπως τα αντιγλαυκωματικά.

Τα συμπτώματα

Τα κύρια συμπτώματα είναι η έντονη ερυθρότητα, ο καύσος (κάψιμο στα μάτια), η δακρύρροια, ο κνησμός και κυρίως οι εκκρίσεις. Ανάλογα την αιτία, της φλεγμονής κάποια από τα παραπάνω είναι πιο έντονα ενώ κάποια ίσως να μην υπάρχουν καθόλου.

Οι ασθενείς πολλές φορές κάνουν χρήση φαρμάκων ή άλλων θεραπειών για την αντιμετώπιση της, που δεν είναι απαραίτητα αλλά αντιθέτως μπορεί να έχουν τελείως αντίθετα αποτελέσματα. Θα δούμε παρακάτω μια σειρά λανθασμένων θεραπευτικών προσεγγίσεων που κάθε άλλο από ευεργετικά αποτελέσματα έχουν.

Η Χρήση κομπρεσών χαμομηλιού

Τα παλαιά χρόνια, όταν η διάθεση και η παραγωγή φαρμάκων ήταν ελλιπής, οι θεραπείες με χρήση φυσικών αντισηπτικών προϊόντων όπως το χαμομήλι ήταν μονόδρομος.

Είναι όμως το χαμομήλι και άλλα τέτοια “γιατροσόφια” μια καλή θεραπεία; Η απάντηση είναι ΟΧΙ. Το χαμομήλι μπορεί να αποτελέσει το βασικό αλλεργιογόνο παράγοντα και να περιπλέξει τα πράγματα. Επίσης θέλει μεγάλη προσοχή γιατί στις κομπρέσες χαμομηλιού μπορεί να καλλιεργηθούν και να αναπτυχθούν μικρόβια και από μια απλή κατάσταση να οδηγηθούμε σε μια σοβαρή λοίμωξη.

Η χρήση Λεμονιού

Όσο περίεργο και να ακούγεται, πολλοί είναι αυτοί που χρησιμοποιούν σταγόνες λεμονιού στα μάτια για τη θεραπεία διαφόρων καταστάσεων. Πιστεύουν ότι τα “καλά φάρμακα” τσούζουν, άρα δουλεύουν. Ασφαλώς τα πράγματα δεν είναι έτσι. Το λεμόνι που είναι ιδιαίτερα όξινο μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές μόνιμες βλάβες της επιφάνειας και κατ’επέκταση της όρασης.

Ιογενής επιπεφυκίτιδα

Είναι πολύ συχνή και ιδιαίτερα επίμονη. Οφείλεται σε ιούς. Συνήθως είναι αδενοϊοί που μπορούν να προκαλέσουν λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού η οποία μπορεί να προηγείται των οφθαλμικών συμπτωμάτων, να είναι ταυτόχρονη ή να ακολουθεί την ιογενή επιπεφυκίτιδα.
Η μετάδοση είναι συνήθως ,από το ένα μάτι στο άλλο όσο και από τον ασθενή στους οικείους του. Οικογένειες με μικρά παιδιά σχολικής και προσχολικής ηλικίας αντιμετωπίζουν συχνότερα τέτοιες λοιμώξεις.

Ιογενής επιπεφυκίτιδα – Συμπτώματα

Η αίσθηση ξένου σώματος, ο πόνος, η έντονη ερυθρότητα καθώς και το οίδημα του βλεφάρου είναι τα συμπτώματα της νόσου.
Οι λεμφαδένες μπροστά από το αυτί (προ-ωτιαίοι) είναι συχνά ψηλαφητοί.
Τα συμπτώματα είναι αρκετά σοβαρά και η πορεία της νόσου μεγάλη (πολλές φορές μπορεί να διαρκέσει ακόμα και ένα μήνα). Η ιογενής επιπεφυκίτιδα σχεδόν ποτέ δεν προκαλεί μόνιμες βλάβες, ούτε απειλεί την όραση.
Εντούτοις, μπορεί κάποιες φορές να προκαλέσει θολερότητες στον κερατοειδή από εναπόθεση υπό-επιθηλιακών ανοσοσυμπλεγμάτων, οι οποίες δύναται να επηρεάσουν την οπτική οξύτητα.
Σπάνια επίσης παρατηρούνται ψευδομεμβράνες οι οποίες αιμορραγούν στα εκκολπώματα του βλεφάρου.
Οι δύο παραπάνω επιπλοκές της ιογενούς επιπεφυκίτιδας πρέπει να θεραπεύονται με χρήση κορτιζόνης τοπικά.

Συχνά λάθη…

Είναι πολύ συχνό φαινόμενο οι ασθενείς να χρησιμοποιούν κάθε είδους κολλύρια για την ιογενή επιπεφυκίτιδα .

Η χρήση κορτιζόνης

Η χρήση κορτιζόνης έχει μόνο ένδειξη στις δυο επιπλοκές της νόσου. Αντιθέτως η κορτιζονοθεραπεία στον οφθαλμό, σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει ιδιαίτερα προβλήματα. Στην απλή ιογενή επιπεφυκίτιδα πχ. Αυξάνει το χρόνο της ιογενούς λοίμωξης και το χρόνο πολλαπλασιασμού του ιού. Σε άλλες περιπτώσεις όπως σε ερπητοϊούς μπορεί να δημιουργήσει σημαντικές επιπλοκές όπως και αναζωπύρωση της λοίμωξης ή ακόμα και κερατικά έλκη.

Η χρήση αντιβιοτικών

Ομοίως με τη χρήση κορτιζόνης, πολλοί ασθενείς χρησιμοποιούν αντιβιοτικά κολλύρια ιδιαίτερα ισχυρά για τη θεραπεία της ιογενούς επιπεφυκίτιδας. Όπως είπαμε πρόκειται για μια ιογενή λοίμωξη, έτσι τα κολλύρια αυτά ΔΕΝ θα βοηθήσουν στην θεραπεία της. Αντιθέτως λόγω της τοξικότητας των συντηρητικών του κολλυρίου μπορεί να προκαλέσουν περαιτέρω ερεθισμούς. Η χρήση κάποιου ήπιου αντιβιοτικού όπως η χλωραμφενικόλης, χωρίς συντηρητικά μπορεί να βοηθήσει από κάποια επιλοίμωξη από μικρόβια.
Τέλος όλοι μας θα πρέπει να γνωρίζουμε πως τα αντιβιοτικά αν δεν χρησιμοποιηθούν σωστά μπορεί να δημιουργήσουν ανθεκτικά στελέχη των μικροβίων τα οποία θα είναι ιδιαίτερα δύσκολο να αντιμετωπιστούν στο μέλλον αν υπάρξει ανάγκη.

Μικροβιακή επιπεφυκίτιδα

Είναι συχνότερη στα παιδιά λόγω του ασθενέστερου αμυντικού συστήματος τους. Πολλά είναι τα μικρόβια που μπορούν να την προκαλέσουν. Τα συνηθέστερα είναι ο αιμόφιλος της ινφλουέντζας, ο χρυσίζον σταφυλόκοκκος. Ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος, προκαλεί φλεγμονή στις ρίζες των βλεφαρίδων τη γνωστή βλεφαρίτιδα. Ο επιδερμικός σταφυλόκοκκος εμφανίζει παρόμοια κλινική εικόνα αλλά γενικά η φλεγμονή είναι ηπιότερη.
Τέτοιες επιπεφυκίτιδες αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά με κολλύρια χλωραμφενικόλης.

Τα τοπικά αντιβιοτικά σε μορφή αλοιφής ή κολλυρίου και τα άφθονα τεχνητά δάκρυα είναι η θεραπεία. Οι μικροβιακές επιπεφυκίτιδες μπορεί να είναι το ίδιο μολυσματικές με τις ιογενείς. Το συχνό πλύσιμο των χεριών, καθώς και η τήρηση των στοιχειωδών κανόνων υγιεινής μπορούν να αποτρέψουν τη μετάδοση της λοίμωξης από το παιδί στους οικείους του.

Μικροβιακή επιπεφυκίτιδα – Συμπτώματα

Στη μικροβιακής αιτιολογίας επιπεφυκίτιδα, έχουμε έντονες βλεννοπυώδεις εκκρίσεις (τσίμπλες) που εμφανίζονται ιδιαίτερα μετά τον ύπνο, οι βλεφαρίδες είναι κολλημένες μεταξύ τους, και παράλληλα ο οφθαλμός είναι ιδιαίτερα ερεθισμένος. Τα βλέφαρα είναι οιδηματώδη (πρησμένα) ενώ υπάρχει και συνοδός δακρύρροια.

Η επιπεφυκίτιδα (μικροβιακή) στα παιδιά

Είναι συχνότερη στους μικρούς μας φίλους λόγω της ανεπαρκούς υγιεινής (τα παιδιά παίζουν συχνά με χώματα ή ακαθαρσίες και τρίβουν τα μάτια τους χωρίς να έχουν καθαριστεί). Το ανοσοποιητικό επίσης σύστημα των παιδιών δεν είναι πλήρως ανεπτυγμένο και αυτό βοηθά τα μικρόβια να αναπτυχθούν.
Τα συμπτώματα είναι ακριβώς ίδια με των ενηλίκων.

Τα μικρόβια μεταδίδονται;

NAI!! Αυτός είναι ο λόγος που θα πρέπει να τηρούνται οι κανόνες υγιεινής όπως να έχει την προσωπική του πετσέτα, το δικό του μαξιλάρι κλπ. Θα πρέπει να συμβουλέψουμε επίσης το νεαρό άτομο να μην τρίβει τα μάτια του γιατί με τα χέρια του μπορεί να τα ερεθίσει κατά πρώτο λόγο και επίσης να μεταφέρει το μικροβιακό φορτίο σε άλλους ανθρώπους.

Αλλεργική επιπεφυκίτιδα

Η γύρη, τα καλλυντικά, τα οικιακά απορρυπαντικά, τα διάφορα υλικά των ρούχων και τα κατοικίδια ζώα είναι λίγα μόνο από τα μέλη της τεράστιας λίστας των πιθανών αλλεργιογόνων.

Συμπτώματα αλλεργικής επιπεφυκίτιδας

Το κύριο σύμπτωμα είναι ο κνησμός. Πολλές φορές μπορεί να συνυπάρχει και αίσθημα ξένου σώματος, φωτοφοβία και εκκρίσεις. Οι εκκρίσεις εδώ είναι νηματοειδής (σαν μικρές ταινίες ή τριχούλες)

Εαρινή επιπεφυκίτιδα

Ονομάζεται έτσι γιατί συνήθως εμφανίζεται την άνοιξη και το φθινόπωρο. Το βασικό σύμπτωμα και εδώ είναι ο ιδιαίτερα έντονος κνησμός. Συχνά να μπορεί προσβάλλει και τον κερατοειδή οπότε μιλάμε για εαρινή κεράτο-επιπεφυκίτιδα.

Η επιπεφυκίτιδα με γιγαντιαίες θηλές

Είναι μια άλλη μορφή επιπεφυκίτιδας, που εμφανίζεται σε χρήστες ΦΑΚΩΝ ΕΠΑΦΗΣ και υποχωρεί με τη διακοπή της χρήσης τους. Το σημαντικότερο στη θεραπεία κάθε αλλεργίας όπως και στη θεραπεία της αλλεργικής επιπεφυκίτιδας είναι η απομάκρυνση του παράγοντα που την προκαλεί (αλλεργιογόνο) άρα …διακοπή χρήσης των φακών επαφής.

Εκτός από αυτό υπάρχουν και αρκετά φάρμακα, που μπορούν να περιορίσουν τα αλλεργικά επεισόδια και να κάνουν τα συμπτώματα της αλλεργίας ηπιότερα. Οι σταθεροποιητές των μαστοκυττάρων, μπορούν να βελτιώσουν ή ακόμα και να ελέγξουν την έναρξη μιας αλλεργίας. Οι παράγοντες αυτοί δεν δημιουργούν τοξικότητα στην επιφάνεια του οφθαλμού και είναι ακίνδυνοι. Τα κλασσικά αντι-ισταμινικά ΔΕΝ πρέπει να χρησιμοποιούνται.

Ενοχοποιούνται για την πρόκληση αλλεργικής αντίδρασης στα βλέφαρα και στον επιπεφυκότα. Νεότερα αντι-ισταμινικά, όπως η ολοπαταδίνη, έχουν παρατεταμένη αντι-ισταμινική δράση και χορηγούνται σε αλλεργικές επιπεφυκίτιδες κάθε αιτιολογίας. Σε πολλές περιπτώσεις η χρήση στεροειδών είναι απαραίτητη για την καταστολή της φλεγμονής αλλά θα πρέπει να είναι όσο τον δυνατό πιο περιορισμένη.

Γενικές Οδηγίες για την επιπεφυκίτιδα

Όταν υπάρχουν κάποια από τα παραπάνω συμπτώματα θα πρέπει να απευθυνθούμε στον οφθαλμίατρό μας.

Στην Ιογενή και τη μικροβιακή μορφή, θα πρέπει να:

  • Αποφεύγεται η χρήση φακών επαφής.
  • Απολυμαίνονται τα προσωπικά είδη του πάσχοντος.
  • Να αποφεύγεται η επαναχρησιμοποίηση χαρτομάντηλων ή πετσετών.
  • Να αποφεύγεται η κολύμβηση (πολλά μικρόβια μπορούν μεταφερθούν σε άλλους μέσω του νερού).
  • Να μη γίνεται κοινή χρήση προσωπικών ειδών όπως πετσέτες μαξιλάρια κλπ.
  • Αποφυγή επαφής του προσώπου και τριψίματος των ματιών.

Η έγκαιρη διάγνωση και η άρτια θεραπεία θα μας οδηγήσει σε μια ασφαλή και γρήγορη αποκατάσταση του προβλήματος.

χειρουργος οφθαλμιατρος

Continue Reading

ΥΓΕΙΑ

Αχρωματοψία

Published

on

Αχρωματοψία είναι η διαταραχή της αντίληψης των χρωμάτων. Μπορεί να είναι κληρονομική, δηλαδή ο ασθενής να γεννηθεί με δυσκολία στην αντίληψη των χρωμάτων, ή επίκτητη, όταν προσβάλλεται η ομαλή λειτουργία του οπτικού νεύρου.

Ο ασθενής με αχρωματοψία δεν θεωρείται τυφλός αλλά δεν μπορεί να ξεχωρίσει τα χρώματα, π.χ το πράσινο και το κόκκινο ή το μπλε και το κίτρινο. Η μερική αχρωματοψία, του κόκκινου-πράσινου, είναι η συχνότερη μορφή αχρωματοψίας ενώ σπανιότερη ή λιγότερο συχνή είναι η αδυναμία αντίληψης του μπλε-κίτρινου χρώματος.

Οι περισσότεροι άνθρωποι λανθασμένα πιστεύουν ότι ο ασθενής με αχρωματοψία βλέπει στις αποχρώσεις του γκρι.

Τι προκαλεί την αχρωματοψία;

Η αχρωματοψία είναι μια κληρονομική κατάσταση. Αυτό το αρκετά συνηθισμένο πρόβλημα οφείλεται στη μερική ή την πλήρη έλλειψη φωτοϋποδοχέων (κωνίων). Οι φωτοϋποδοχείς βρίσκονται στο πίσω μέρος του οφθαλμού και συγκεκριμένα στον αμφιβληστροειδή. Αυτοί είναι τα ραβδία και τα κωνία. Τα ραβδία είναι υπεύθυνα για την αντίληψη της φωτεινότητας ενώ τα κωνία για την αντίληψη των χρωμάτων. Ο αριθμός των κωνίων σε έναν ασθενή με αχρωματοψία θα καθορίσει και το βαθμό της αχρωματοψίας. Τα κωνία, που φυσιολογικά παρουσιάζουν μεγάλες συγκεντρώσεις στο κέντρο του αμφιβληστροειδούς, περιέχουν 3 χρωστικές ουσίες που διεγείρονται με την έκθεσή τους σε φως (φωτοευαίσθητες). Αυτές είναι η κόκκινη, η πράσινη και η μπλε. Οι ασθενείς που πάσχουν από αχρωματοψία έχουν έλλειψη σε κάποια ή σε όλες τις παραπάνω φωτοευαίσθητες ουσίες ή σε κωνία που τις περιέχουν. Π.χ ένας ασθενής που δεν μπορεί να διακρίνει το πράσινο και το κόκκινο έχει μικρότερο πληθυσμό πράσινων και κόκκινων κωνίων.

Κατηγορίες αχρωματοψίας

Η αχρωματοψία μπορεί να είναι πλήρης, όταν επηρεάζονται όλα τα χρώματα, ή μερική (δυσχρωματοψία), όταν επηρεάζονται ορισμένα χρώματα. Η πρώτη είναι εξαιρετικά σπάνια και σχεδόν πάντα συνοδεύεται και από άλλες οφθαλμολογικές ανωμαλίες.

Οι ασθενείς με φυσιολογική αντίληψη όλων των χρωμάτων λέγονται τριχρωματικοί. Όταν μια από τις χρωστικές είναι σε έλλειψη, τότε οι ασθενείς λέγονται ανώμαλοι τριχρωματικοί και αποτελούν την πιο συνηθισμένη ομάδα ασθενών με αχρωματοψία.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα συνήθως γίνονται αντιληπτά από τους γονείς,όταν το παιδί δεν μπορεί να δει ή να περιγράψει σωστά ένα χρώμα. Πολλές φορές, η διάγνωση της αχρωματοψίας γίνεται από τον κλινικό οφθαλμίατρο κατά την εξέταση.

Σε σοβαρότερα κληρονομικά προβλήματα αχρωματοψίας (εξαιρετικά σπάνια), ο ασθενής βλέπει σε αποχρώσεις του γκρι (απόλυτη αχρωματοψία), παρουσιάζει συνοδό μείωση της όρασης καθώς και γρήγορες κινήσεις των οφθαλμών (νυσταγμός).

Πως γίνεται η διάγνωση της αχρωματοψίας;

Στη βασική οφθαλμολογική εξέταση που γίνεται κατά την προσχολική ηλικία, ο οφθαλμίατρος θα πρέπει να ανιχνεύσει την πιθανότητα ο μικρός ασθενής να έχει παθολογική αντίληψη χρωμάτων. Αυτό γίνεται με ειδικούς χρωματικούς πίνακες (ishiharacharts). Αυτοί οι πίνακες απεικονίζουν σχήματα ή αριθμούς που σχηματίζονται από έγχρωμες κηλίδες, τις οποίες ο τριχρωματικός (φυσιολογικός) εξεταζόμενος θα πρέπει να δει.

Θεραπεία αχρωματοψίας

Η αχρωματοψία δεν θεραπεύεται.

Η διάγνωση είναι εξαιρετικά σημαντική γιατί θα καθορίσει την εξέλιξη του ατόμου με δυσχρωματοψία ή αχρωματοψία και θα πρέπει να είναι καταγεγραμμένη στον ιατρικό φάκελο του ασθενούς.

Αν το παιδί πάσχει, οι γονείς θα πρέπει να ενημερώσουν το σχολείο για το πρόβλημα. Πολλά από τα παιχνίδια και βοηθήματα εκπαίδευσης στη προσχολική ηλικία βασίζονται στα χρώματα. Έτσι, η εκπαίδευσή του θα πρέπει να προσαρμοστεί καταλλήλως.

Μεταγενέστερα, τα άτομα αυτά δεν έχουν τη δυνατότητα να εργασθούν σε δουλειές που τα χρώματα παίζουν σημαντικό ρόλο σήμανσης, όπως αεροπλοΐα, ναυσιπλοΐα, χειρισμός μηχανημάτων με κόκκινα και πράσινα κουμπιά κλπ.

χειρουργος οφθαλμιατρος

Continue Reading

ΥΓΕΙΑ

Γλαύκωμα ο σιωπηλός κλέφτης της όρασης

Published

on

Το γλαύκωμα είναι μια σοβαρή πολυπαραγοντική νόσος. Πρόκειται για τη συχνότερη αιτία μη αναστρέψιμης απώλειας όρασης (4.4εκατομμύρια- 12,3% του πληθυσμού των τυφλών παγκοσμίως).Αφορά το 2% των λευκών ενηλίκων άνω των 40 ετών ενώ συναντάται 4 φορές συχνότερα σε αφροαμερικανούς. Λόγω της γήρανσης του παγκόσμιου πληθυσμού, ο επιπολασμός του γλαυκώματος συνεχώς αυξάνεται. Αξίζει να σημειωθεί πως οι περισσότεροι ασθενείς δεν γνωρίζουν ότι πάσχουν από γλαύκωμα.

Αιτιολογία –παράγοντες κινδύνου

Η αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση είναι συνυφασμένη με το γλαύκωμα. Το ευρύ κοινό θεωρεί πως ο ασθενής που έχει αυξημένη πίεση στους οφθαλμούς απαραίτητα νοσεί. Τα πράγματα όμως δεν είναι ακριβώς έτσι. Πολλές φορές ένας υγιής οφθαλμός μπορεί να παρουσιάσει υψηλή ενδοφθάλμια πίεση (οφθαλμική υπερτονία) ενώ ένας οφθαλμός με απολύτως φυσιολογική πίεση να έχει προχωρημένο γλαύκωμα. Παρ΄ όλα αυτά, η ενδοφθάλμια πίεση αποτελεί τον σημαντικότερο υπολογίσιμο παράγοντα κινδύνου.

Γενικότερα, οι παράγοντες κινδύνου του γλαυκώματος χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: τους τροποποιήσιμους και τους μη τροποποιήσιμους. Η αυξημένη ΕΟΠ καθώς και η χρήση κορτιζόνης αφορούν την πρώτη ομάδα ενώ η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό (DNA), η μυωπία, το λεπτό πάχος κερατοειδούς και το ιστορικό τραύματος συνθέτουν την ομάδα των μη τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου για γλαύκωμα.

Τι δημιουργεί την ενδοφθάλμια υπερτονία;

Το υδατοειδές υγρό είναι το υγρό που γεμίζει το πρόσθιο τμήμα του οφθαλμού. Παράγεται στο ακτινωτό σώμα το οποίο βρίσκεται πίσω από την ίριδα. Το υδατοειδές υγρό περνάει διαμέσου της κόρης και κυκλοφορεί στα πρόσθια διαμερίσματα του οφθαλμού. Η αποχέτευσή του γίνεται διαμέσου της γωνίας του προσθίου θαλάμου. Είναι η γωνία που σχηματίζεται από τον κερατοειδή(διαφανές παράθυρο του οφθαλμού) και την ίριδα. Όταν η ενδοφθάλμια πίεση (ΕΟΠ) είναι φυσιολογική, υπάρχει μια ισορροπία μεταξύ του υγρού που αποχετεύεται και αυτού που παράγεται. Όταν η αποχέτευση επηρεάζεται και εμποδίζεται, όπως είναι λογικό η ενδοφθάλμια πίεση θα αυξηθεί.

Γλαύκωμα-συμπτώματα

Πολλοί ασθενείς θεωρούν πως το αίσθημα βάρους ή ο οπισθοβολβικός πόνος οφείλονται στην αύξηση της πίεσης του οφθαλμού. Η συχνότερη μορφή γλαυκώματος, το χρόνιο απλό γλαύκωμα, δε δίνει κανένα απολύτως σύμπτωμα και αυτός είναι ο λόγος που χαρακτηρίζεται και ως «ο ύπουλος κλέφτης της όρασης».

Η απώλεια της όρασης ξεκινάει από την περιφέρεια, χάνοντας κάποιες λεπτομέρειες της εικόνας, χωρίς όμως αυτό να γίνεται αντιληπτό από τον ασθενή. Στα τελικά στάδια η όραση είναι σωληνοειδής ή υπάρχει απόλυτη τύφλωση.

Η μόνη περίπτωση γλαυκώματος που εγκαθίσταται αιφνιδίως με ισχυρό πόνο, ναυτία, θάμβος όρασης και ερυθρότητα του οφθαλμού είναι το οξύ γλαύκωμα κλειστής γωνίας το οποίο είναι και κατά πολύ σπανιότερο από το χρόνιο απλό γλαύκωμα ανοικτής γωνίας.

Τύποι γλαυκώματος

Χρόνιο απλό γλαύκωμα ή γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας

Σε αυτόν τον τύπο γλαυκώματος η αποχέτευση του υδατοειδούς υγρού είναι ανοιχτή ενώ παρατηρείται και αυξημένη αντίσταση στην εκροή του υδατοειδούς υγρού μέσω του δοκιδωτού πλέγματος. Είναι η πιο συχνή και ύπουλη μορφή γλαυκώματος, καθώς είναι εντελώς ασυμπτωματική.

Γλαύκωμα κλειστής γωνίας (οξύ γλαύκωμα)

Παρατηρείται όταν η γωνία μεταξύ του κερατοειδούς και της ίριδας είναι εντελώς κλειστή. Οι ασθενείς με μεγάλη υπερμετρωπία καθώς και αυτοί μεγαλύτερης ηλικίας έχουν περισσότερες πιθανότητες να το παρουσιάσουν. Συνήθως, συνοδεύεται από ναυτία και εμέτους ή έντονο πονοκέφαλο. Είναι ένα οφθαλμολογικό επείγον και πρέπει να αντιμετωπιστεί το συντομότερο δυνατό.

Υπ’ οξύ γλαύκωμα κλειστής γωνίας

Στον τύπο αυτό, ο ασθενής πάσχει από κρίσεις κλειστής γωνίας οι οποίες πολλές φορές μπορεί και να μην γίνουν αντιληπτές. Η ίριδα κλείνει την φυσική αποχέτευση του προσθίου θαλάμου μηχανικά και έτσι τα κύματα αυξημένης πίεσης που δημιουργούνται καταστρέφουν σταδιακά το οπτικό νεύρο. Αρκετά συχνά, οι ασθενείς αυτοί αισθάνονται έντονο άλγος, κυρίως όταν βρίσκονται σε ημίφως, ή βλέπουν φωτοστέφανα (haloes) σε φωτεινές πηγές.

Γλαύκωμα χαμηλής πίεσης (normal tension glaucoma)

Σε μερικούς ασθενείς εμφανίζεται η νόσος ενώ η ενδοφθάλμια πίεση είναι σε φυσιολογικές ή ακόμα και χαμηλές τιμές. Αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν αυτό το είδος γλαυκώματος έχουν οι γυναίκες, οι ασθενείς μεγάλης ηλικίας, οι ασθενείς με νυκτερινή συστηματική υπόταση και κυρίως αυτοί που βρίσκονται σε αντιυπερτασική αγωγή, καθώς επίσης και αυτοί που πάσχουν από το σύνδρομο της υπνικής άπνοιας. Τέλος, η παρουσία αγγειακών φαινομένων, όπως το σύνδρομο Reynaud, έχει κατηγορηθεί ως παράγοντας κινδύνου.

Χρωστικό Γλαύκωμα

Το Pigment dispersion syndrome ή σύνδρομο διασποράς χρωστικής είναι μια πάθηση κατά την οποία χρωστικοφόρα κύτταρα από το πίσω μέρος της ίριδας ταξιδεύουν με την ροή του υδατοειδούς υγρού διαμέσου της κόρης και φράσουν την γωνία του προσθίου θαλάμου που είναι και η βασική αποχέτευση του οφθαλμού. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης και σε βάθος χρόνου την εγκατάσταση της γλαυκωματικής βλάβης (χρωστικό γλαύκωμα).

Σε αυτό το τύπο γλαυκώματος, η ενδοφθάλμια πίεση έχει μια ιδιαίτερα σημαντική διακύμανση που φτάνει σε επίπεδα ιδιαίτερα υψηλά (40mmHg). Παρ’oλα αυτά, οι ασθενείς με σύνδρομο διασποράς χρωστικής δε θα εμφανίσουν όλοι γλαύκωμα. Το 10% των ασθενών θα παρουσιάσει γλαύκωμα σε 10 χρόνια ενώ το 15% σε 15.

Νεογνικό η συγγενές γλαύκωμα (γλαύκωμα σε παιδιά)

Το γλαύκωμα σε παιδιά είναι ιδιαίτερα σπάνιο. Εντούτοις, υπάρχει η πιθανότητα να εμφανιστεί αμέσως μετά τη γέννηση ή κατά τους πρώτους μήνες- χρόνια της ζωής (συγγενές γλαύκωμα). Είναι μια κατάσταση που αφορά 1 στα 10.000 νεογνά.

Συνήθως, οφείλεται σε μια δυσμορφία ή δυσλειτουργία της γωνίας του προσθίου θαλάμου απ’ όπου αποχετεύεται το υδατοειδές υγρό. Αυτό επισυμβαίνει, λόγω κακής ανάπτυξης κατά την εμβρυική ηλικία.

Το βασικότερο σημείο για την έγκαιρη διάγνωση είναι ο βούφθαλμος. Ο όρος βούφθαλμος υποδηλώνει την αύξηση του μεγέθους του νεογνικού ή παιδικού οφθαλμού, λόγω της υπερτονίας. Σε παιδιά που η πίεση τους είναι ιδιαίτερα υψηλή μπορεί να συνυπάρχει οίδημα στον κερατοειδή που θα τον κάνει πιο θολό. Επίσης, αυτοί οι μικροί ασθενείς θα παρουσιάσουν δακρύρροια και φωτοευαισθησία.

Θεραπείες γλαυκώματος

Ένας στους δύο γλαυκωματικούς ασθενείς στην Ελλάδα δε γνωρίζει ότι πάσχει!!

Έτσι λοιπόν, η πιο σημαντική θεραπεία του γλαυκώματος είναι η πρόληψή του. Ο οφθαλμολογικός έλεγχος πρέπει να γίνεται ανά διετία μετά την ηλικία των 40 ενώ όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου, ο έλεγχος θα πρέπει να είναι ετήσιος ή και συχνότερος.

Ο βασικός τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου για το γλαύκωμα είναι η ενδοφθάλμια πίεση, επομένως ο βασικός στόχος της θεραπείας μας είναι η μείωσή της. Η αρχική θεραπευτική προσέγγιση μπορεί να γίνει με κολλύρια ή με τη χρήση laser.

Τα κολλύρια

Τα κολλύρια μπορούν να ρυθμίσουν την πίεση, είτε μειώνοντας την παραγωγή του υδατοειδούς υγρού, είτε αυξάνοντας την αποχέτευση του. Έχει μεγάλη σημασία ο τρόπος και η συχνότητα ενστάλαξης τους για την σωστή ρύθμιση του ασθενούς. Πολλές φορές ασθενείς μεγάλης ηλικίας με ιδιαίτερα μυοσκελετικά ή ρευματολογικά νοσήματα παρουσιάζουν ιδιαίτερη δυσκολία στη σωστή ενστάλαξη των φαρμάκων, με αποτέλεσμα οι θεραπείες τους να κρίνονται αναποτελεσματικές. Αναποτελεσματικές επίσης, μπορεί να κριθούν και όταν υπάρχει κακή συμμόρφωση, δηλαδή όταν ο ασθενής δεν έχει αντιληφθεί την επικινδυνότητα της ανεξέλεγκτης υπερτονίας, και δεν χρησιμοποιεί τακτικά τα φάρμακά του (badcompliance).

Τα laser

Τα laser του γλαυκώματος έχουν μια ιδιαίτερη θέση στην θεραπευτική μας φαρέτρα. Οι θεραπείες αυτές μπορούν να γίνουν σαν πρώτες θεραπείες, αν ο ασθενής δεν επιθυμεί τη χρήση κολλυρίων ή αν υπάρχει δυσκολία στην ενστάλαξη τους. Η θεραπεία με laser έχει δύο βασικούς στόχους:

  • τη μείωση της παραγωγής του υδατοειδούς υγρού
  • την αύξηση της αποχέτευσής του.

Τα lasers που χρησιμοποιούνται και αποτελούν την αιχμή της τεχνολογίας για την θεραπεία του γλαυκώματος είναι το SLT (Selective Laser Trabeculoplasty), το sub-CycloLaser και το endo-cyclo-photocoagulationlaser.

Όταν όλα τα παραπάνω κριθούν αναποτελεσματικά, τη θέση παίρνει η χειρουργική θεραπεία του γλαυκώματος, είτε με απλό χειρουργείο γλαυκώματος είτε με την ένθεση βαλβίδας.

MIGS

Οι νέες χειρουργικές θεραπείες που εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια έχουν βελτιώσει κατά πολύ τα αποτελέσματα του χειρουργείου στο γλαύκωμα αλλά και το χρόνο αποκατάστασης του ασθενούς . Αυτές είναι οι MIGS (Minimal Invasive Glaucoma Surgery). Οι θεραπείες αυτές έχουν εξαιρετικά αποτελέσματα σε γλαυκώματα μέτριας σοβαρότητας ή σε υπερτονίες που δεν χρειάζεται μεγάλη πτώση της ΕΟΠ.

Επεμβάσεις

Τραμπεκουλεκτομία – Εν τω βάθει σκληροτομία-Βαλβίδες

Στα γλαυκώματα που δεν απαντούν στις παραπάνω θεραπείες και που απαιτούν μεγαλύτερη ρύθμιση της πίεσης μπορούμε να σταματήσουμε την εξέλιξή τους με τις χειρουργικές τεχνικές της τραμπεκουλεκτομής, της εν τω βάθει σκληρεκτομής ή των βαλβίδων. Με αυτές τις τεχνικές, το υδατοειδές υγρό παροχετεύεται από τον πρόσθιο θάλαμο στον υπερχοριοειδικό χώρο. Αυτό οδηγεί στη μείωση της πίεσης στο εσωτερικό του οφθαλμού και κατ’ επέκταση στη διακοπή της εξέλιξης του γλαυκώματος.

Πρόκειται για αντιγλαυκωματικά χειρουργεία που απαιτούν ιδιαίτερη γνώση και εμπειρία από τον ειδικό γλαυκωματολόγο, έχουν σημαντικό χρόνο αποκατάστασης και μπορούν να δώσουν σημαντικές λύσεις στη ρύθμιση της νόσου.

Μύθοι και Αλήθειες

Διατροφή και Γλαύκωμα

Δεν υπάρχει συσχέτιση διατροφής και γλαυκώματος. Μια μορφή γλαυκώματος, το νεοαγγειακό γλαύκωμα, που κατά κύριο λόγο οφείλεται στο σακχαρώδη διαβήτη, είναι ίσως η μόνη μορφή της νόσου που ο ασθενής θα πρέπει να ρυθμίσει το διαιτολόγιο του. Όχι όμως για την ρύθμιση του γλαυκώματος, αλλά για τη ρύθμιση της βασικής του νόσου, που είναι ο σακχαρώδης διαβήτης.

Κάνναβις, είναι μια καλή θεραπεία για το γλαύκωμα;

Ένας συνεχώς αυξανόμενος αριθμός χωρών προωθούν την φαρμακευτική κάνναβη για την θεραπεία χρόνιων ασθενιών. Η χρήση της κάνναβης έχει δείξει ότι μπορεί μεν να μειώσει παροδικά την ενδοφθάλμια πίεση αλλά για να γίνει αυτό θα πρέπει η δόση που θα χορηγηθεί να είναι εξαιρετικά μεγάλη, γεγονός που μπορεί να είναι απειλητικό για τη ψυχολογική και σωματική κατάσταση του ασθενούς. Συνεπώς, ΟΧΙ, η κάνναβις δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται για την θεραπεία του γλαυκώματος.

Εξειδίκευση στο γλαύκωμα

Ένα από τα σημαντικότερα αίτια απώλειας της όρασης του ασθενούς είναι η ανεπαρκής διάγνωση και η ελλιπής θεραπεία.

Κάποτε η μελέτη και η διάγνωση του γλαυκώματος γινόταν με μία απλή μέτρηση της πίεσης του οφθαλμού. Φυσικά, οι καιροί αυτοί έχουν παρέλθει.

Όλοι οι ασθενείς θα πρέπει να ελέγχονται συστηματικά από τον οφθαλμίατρο με εξειδίκευση στο γλαύκωμα.

Οι απαραίτητες οφθαλμολογικές εξετάσεις για το γλαύκωμα είναι:

  • τονομετρία και τονομετρική καμπύλη
  • γωνιοσκοπία
  • μέτρηση κεντρικού πάχους κερατοειδούς
  • Αξιολόγηση του οπτικού νεύρου και των νευρικών ινών
  • Οπτικό πεδίο

Τέλος, η εκπαίδευση του ασθενούς για την διαχείριση της πάθησής του, την αναγκαιότητα της χρήσης της θεραπείας του, αλλά και ο περιοδικός έλεγχος του οπτικού του νεύρου είναι αυτά που θα μας οδηγήσουν με ασφάλεια στη σταθεροποίηση της νόσου.

«Ο ενημερωμένος ασθενής δε ρωτάει πότε για την πίεση του αλλά για την κατάσταση του οπτικού του νεύρου.»

χειρουργος οφθαλμιατρος

Continue Reading

ΥΓΕΙΑ

Ξηροφθαλμία: βασικές αρχές διάγνωσης και αντιμετώπισης

Published

on

H ξηροφθαλμία είναι μια χρόνια συμπτωματική κατάσταση η οποία, εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα και σωστά, μπορεί να οδηγήσει σε νόσο της οφθαλμικής επιφάνειας. Εκτιμάται ότι περίπου 100.000.000 άνθρωποι υποφέρουν σε όλο τον κόσμο. Πολλές φορές  είναι υποδιαγνωσμένη και παραμένει χωρίς αντιμετώπιση ενώ σε άλλες  περιπτώσεις υποεκτιμάται και αντιμετωπίζεται μόνον συμπτωματικά με υποκατάστατα δακρύων δάκρυα και/ή κορτιζόνη κατά περίπτωση.

Η νόσος είναι πολυπαραγοντική και η ανεπάρκεια της ακεραιότητας της δακρυικής στοιβάδος επηρεάζει την οπτική λειτουργία αρχικά σε περιορισμένη έκταση ενώ σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει μέχρι και σε απώλεια όρασης.

Αναθεωρημένος ορισμός: Η  ξηροφθαλμία είναι πολυπαραγοντική νόσος της οφθαλμικής επιφάνειας που χαρακτηρίζεται από απώλεια της  ομοιοστασίας της  δακρυικής στοιβάδος και συνοδεύεται από οφθαλμικά συμπτώματα.  Αιτιολογικό ρόλο παίζουν η αστάθεια της δακρυικής στοιβάδος και η υπεροσμωτικότητα, η φλεγμονή και οι αλλοιώσεις  της οφθαλμικής επιφάνειας  καθώς και οι διάφορες νευροαισθητηριακές ανωμαλίες.

Ο νέος ορισμός επιτρέπει να συμπεριληφθούν μη εμφανείς παθήσεις που περιλαμβάνουν την εμφάνιση αλλοιώσεων στην οφθαλμική επιφάνεια χωρίς την παρουσία συμπτωμάτων.

To πολύπλοκο και ευαίσθητο σύστημα της ομοιοστασίας της Οφθαλμικής επιφάνειας επηρεάζεται από ποικίλους παράγοντες του περιβάλλοντος και των συνηθειών, των μεταβολών των ορμονών, της ηλικίας, των ποικίλλων τοπικών οφθαλμικών και συστηματικών παθήσεων καθώς και από την χρήση φαρμάκων τόσο τοπικών όσο και συστηματικών.

Τα συμπτώματα ποικίλλουν σε ένταση και ποικιλία, δεν είναι εύκολα διακριτά μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών ξηροφθαλμίας ώστε να γίνεται εύκολη η διάγνωση.

Οι χρονίως πάσχοντες ασθενείς δεν διαγιγνώσκονται εύκολα και χρησιμοποιούν ποικίλα σκευάσματα χωρίς ουσιαστικό και μακροχρόνιο αποτέλεσμα.

Σήμερα καθοριστικό βήμα για την αντιμετώπιση, είναι η αναγνώριση των επιμέρους διαταραχών των στοιχείων εκείνων που είναι υπεύθυνα για την ομοιοστασία της οφθαλμικής επιφάνειας. Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνουν α) τα βλέφαρα την θέση, την λειτουργικότητά τους, την ποιότητα και την συχνότητα των βλεφαρισμών  και τους αδένες  που παράγουν την λιπιδική στοιβάδα των δακρύων β)τον επιπεφυκότα με τα καλυκοειδή κύτταρα που παράγουν την βλέννη, γ) το σκληροκετατοειδοικό όριο (ΣΚΟ) υπεύθυνο για την ανανέωση των κυττάρων του επιθηλίου του κερατοειδούς με το ιδιαίτερο μικροπεριβάλλον του, δ) τον κερατοειδή με το πλούσιο νευρωνικό δίκτυο, ε) την δακρυϊκή συσκευή με τους εκκριτικούς αδένες της υδαρούς στοιβάδας και το δακρυϊκό αποχετευτικό σύστημα και στ) την αισθητική και κινητική νεύρωση των ανωτέρω δομών.

Με βάση το αίτιο και την προκαλούμενη διαταραχή καθορίζεται η κατά βήματα και στάδια προσέγγιση της αντιμετώπισης που έχει τελικό στόχο την βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών.

Η προσέγγιση στην ορθή διάγνωση περιλαμβάνει το πλήρες ιστορικό με τις συνήθειες και την εργασία, το ερωτηματολόγιο, την εξέταση κατά βήματα και οργανωμένα των δομών που διατηρούν την υγεία της οφθαλμικής επιφάνειας , την σύνοψη των αποτελεσμάτων και την με βάση τα αποτελέσματα αντιμετώπιση ανάλογα με το αίτιο, τις προκαλούμενες διαταραχές και την βαρύτητα των ευρημάτων.

Ό οφθαλμίατρος είναι σημαντικό να αποκτήσει θεωρητικές γνώσεις και πρακτικές δεξιότητες γιατί δεν υπάρχει μια και μόνον διαγνωστική εξέταση για την πιστοποίηση της παρουσίας του ξηρού οφθαλμού και της ΝΟΕ (Νόσος Οφθαλμικής Επιφάνειας)

Ο συνδυασμός διαφόρων διαγνωστικών εξετάσεων αυξάνει το ποσοστό ορθής διάγνωσης με συνέπεια την καλύτερη αντιμετώπιση.

Η κατανόηση των μηχανισμών πρόκλησης, η γνώση των διαφόρων εξεταστικών μεθόδων και η συνδυασμένη παρουσίαση των αποτελεσμάτων θα οδηγήσει στην διάγνωση και στην αρχική ορθή αντιμετώπιση

Στην ανάλυση που ακολουθεί παρατίθενται τα βήματα για την διάγνωση και την αντιμετώπιση ως ένας οδηγός για την βελτίωση της προσέγγισης  και αντιμετώπισης αυτών των ασθενών.

ΟΔΗΓΙΕΣ: Διάγνωσης και Αντιμετώπισης Διαταραχών της Οφθαλμικής Επιφάνειας που καθορίζονται ως Ξηροφθαλμία και Βλεφαρίτιδα

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΤΑ ΒΗΜΑΤΑ: έχει ως στόχο’

Την αναγνώριση των ασθενών εκείνων που είναι ύποπτοι για την εμφάνιση διαταραχών της οφθαλμικής επιφάνειας (ΔΟΕ),
Την ασφαλή διάγνωση των ασθενών με ΔΟΕ,
Την ανακάλυψη των αιτιών που προκαλούν τις ΔΟΕ,
Την αντιμετώπιση των διαταραχών και την βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών
Την εκπαίδευση και ενημέρωση τόσο των ασθενών όσο και των ιατρών άλλων ειδικοτήτων που είναι συνυπεύθυνοι για την πρόκληση των διαταραχών της οφθαλμικής επιφάνειας ώστε να γίνει μια συνολική αντιμετώπιση των ασθενών.
1.       Όταν έχουμε πρωτίστως αλλοιώσεις  της επιφάνειας και πολύ χαμηλή παραγωγή δακρύων , η διάγνωση γίνεται με Shirmer test  και χρησιμοποιείται το Oxford scale για την κατηγοριοποίηση της βαρύτητας. Στην περίπτωση αυτή έχουμε μειωμένη παραγωγή της υδάτινης στοιβάδας  από τον δακρυϊκό αδένα και διερευνούμε για σύνδρομο Sjogren και σύνδρομο non Sjogren

2.       Διαταραχές της σταθερότητας της δακρυϊκής στοιβάδας και ευρήματα από  μειβομιανούς αδένες και βλεφαρίδες οδηγεί σε παρουσία αυξημένης εξάτμισης .

3.       Εξωγενείς παράγοντες όπως  χρήση φακών επαφής, χρήση κολλυρίων , παθήσεις  της επιφάνειας και περιβάλλον διερευνούνται ως προς το αίτιο και το είδος της διαταραχής.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΕΚΤΙΜΗΣΗ

Ιστορικό
Δημογραφικά δεδομένα ασθενούς,
Ιστορικό που αφορά την έναρξη του κυρίου συμπτώματος την διάρκεια, τις εξάρσεις και υφέσεις, την προηγούμενη αντιμετώπιση και τις μεταβολές των συμπτωμάτων στο βάθος του χρόνου
Διερεύνηση συνηθειών, εργασίας, περιβαλλοντολογικών παραγόντων και επίδραση των μεταβολών τους στα συμπτώματα
Πλήρες οφθαλμολογικό ιστορικό που περιλαμβάνει επεμβάσεις, την χρήση κολλυρίων και φακών επαφής
Πλήρες ιατρικό ιστορικό και ιστορικό λήψης συστηματικών φαρμάκων

Ερωτηματολόγιο OSDI το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο.
Βοηθά στην αρχική εκτίμηση των συμπτωμάτων και χρησιμοποιείται κατά την διάρκεια της αντιμετώπισης  για τον έλεγχο της ανταπόκρισης στην θεραπεία.

Αξιολόγηση  συμτωμάτων /ευρημάτων

Βασικό διαγνωστικό σύμπτωμα της ξηροφθαλμίας είναι η διαλείπουσα θολή όραση

Μπορεί να υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ συμπτωμάτων και ευρημάτων ή σε αρχικά στάδια (πολλά συμπτώματα χωρίς αντίστοιχα ευρήματα) ή σε προχωρημένα στάδια (πολλά ευρήματα λίγα συμπτώματα)

Η Οφθαλμολογική εξέταση γίνεται στοχευμένα και αφορά την διάγνωση των διαταραχών των δακρύων και της Ο.Ε.
Ελεγχος της δακρυικής στοιβάδος και της επιφάνειας. Εξέταση στην σχισμοειδή λυχνία.
έλεγχος της ποσότητας των δακρύων
Schirmer test (αξιόπιστο < 5 mm) ή  δοκιμασία phenol red thread

Έλεγχος με φλουοροσκείνη
Χρώση με lissamine green/rose Bengal
Χαρακτηριστικά Fluorescein Rose Bengal Lissamine G
Χρώση υγιών κυττάρων. Όχι. Ναι. Όχι.
Χρώση νεκρών και εκφυλισμένων κυττάρων. Όχι. Ναι. Ναι.
Η χρώση εμποδίζεται από τη βλεννώδη στιβάδα. Όχι. Ναι. Όχι.
Τοξικότητα. Όχι. Ναι. Ναι.
Πραγματική ταχύτητα διάχυσης διαμέσου του κολλαγόνου. Ταχύτατη. Πολύ αργή. Γρήγορη.
Η χρώση προάγεται μέσω Διάσπασή των διακυττάριων συνδέσεων. Ανεπαρκής προστασία της δακρυϊκής στιβάδας. Κύτταρα νεκρά, εκφυλισμένα, διάσπαση των διακυττάριων συνδέσεων.
Βαθμονόμηση χρώσης κερατοειδούς επιπεφυκότα (Oxford scale)
Έλεγχος ύψους δακρυϊκού μηνίσκου (ΤΜΗ)
Δοκιμασία κάθαρσης φλουοροσκείνης ( Clearence test ). Ελεγχος  αποχέτευσης δακρύων
έλεγχος σταθερότητας της δακρυικής στοιβάδος
Χρόνος διάσπασης δακρυικής στοιβάδος (TBUT)
Δυναμική της δακρυικής στοιβάδος (TF-dynamics). Χρόνος λέπτυνσης /κίνησης δακρυικής στοιβάδας
Παρουσία πτυχών / χάλασης επιπεφυκότα (LIPCOF –CCH )
Εκτίμηση του ταρσιαίου και βολβικού επιπεφυκότα και Βαθμονόμηση της ερυθρότητας βολβικού επιπεφυκότα και ΣΚΟ
Άλλες διαγνωστικές εξετάσεις
Μέτρηση οσμωτικότητας δακρύων
Ιντερφερομετρία δακρυικής στοιβάδος
Έλεγχος ΜΜΡ9 (μεταλοπρωτεινάσης 9). Δείκτης φλεγμονής της οφθαλμικής επιφάνειας
Φλεγμονώδης δείκτης δακρύων: Η μέτρηση της ΜΜΡ-9  στα δάκρυα, είναι ένας αντικειμενικός δείκτης που δηλώνει την παρουσία φλεγμονής στην πρόσθια επιφάνεια. Το τεστ έχει 92% εξειδίκευση και  87% ευαισθησία στο να διαγνώσει την παρουσία ξηρού οφθαλμού,Σε θετική δοκιμασία, ο ασθενής θα ανταποκριθεί σε αντιφλεγμονώδη αγωγή. Χρησιμοποιείται και για την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της  αγωγής

Κυτταρολογία εντυπώματος (Impression cytology)
Έλεγχος βλέννης (tear ferning test)
Ανάλυση πρωτεϊνών των δακρύων
Εξέταση βλεφάρων/βλεφαρικού χείλους/Μειβομιανών αδένων
Επισκόπιση θέσης και σχήματος βλεφάρου, υφής δέρματος και έλεγχος συνολικά της εμφάνισης του προσώπου και  αξιολόγηση για πιθανή παρουσία ροδοχρου ακμης (τηλαγγειεκτασιες παρειάς, ρινοφυμα κλπ)
Παρατήρηση της λειτουργικότητας των βλεφάρων. Κινητικότητα και τρόπος σύγκλησης των βλεφάρων,
Έλεγχος της οριζόντιας χαλάρωσης του βλεφάρου (έσω –έξω κανθιαίος σύνδεσμος), έλεγχος της δύναμης επαναφοράς των κατασπαστήρων του κατω βλεφάρου και έλεγχος για την παρουσία Floppy βλεφάρου
Έλεγχος βλεφαρισμών. Παρατηρούμε την συχνότητα (αυξημένοι π.χ. ξηροφθαλμία ή μειωμένοι π.χ. ν. Πάρκινσον) και την ποιότητα των βλεφαρισμών. Οι ατελείς βλεφαρισμοί μειώνουν την έκθλιψη των μειβομιανών αδένων και δεν επιτρέπουν την σωστή κατανομή της λιπώδους στοιβάδος στο δακρυϊκό φιλμ.
Οι ατελείς βλεφαρισμοί οδηγούν σε μείωση της λιπώδους στοιβάδας ακόμα και σε μη αποφραγμένους αδένες και οδηγούν σε μειωμένο έκκριμα, μειωμένη διασπορά και κατά συνέπεια αυξημένη εξάτμιση δακρύων

Εξέταση του βλεφαρικού χείλους στη σχισμοειδή λυχνία
Έλεγχος της ποιότητας, ποσότητας και της θέσης των βλεφαρίδων. Προσοχή στην βάση των βλεφαρίδων για την παρουσία εκκρίσεων ή κυλινδρικών συσσωμάτων ενδεικτικών της παρουσίας demodex
Έλεγχος του σχήματος του βλεφαρικού χείλους και της θέσης του σε σχέση με τον βολβό. Φυσιολογική εμφάνιση: το βλεφαρικό χείλος είναι ομαλό σε σχήμα τραπεζίου και βρίσκεται σε επαφή με τον βολβό. Τα δακρυικά σημεία βρίσκονται εσωτερικά χωρίς να εφιππεύουν ή να βρίσκονται σε εκστροφή κατά την σύγκλιση.
Έλεγχος για ευρήματα φλεγμονής: υπεραιμία, τηλεαγγειεκτασίες
Έλεγχος και καταγραφή των εκφορητικών πόρων των μειβομιανών αδένων. Οι πόροι των αδένων είναι εμφανείς ομαλοί χωρίς έκκριμα ή παρατηρείτα έκκριμα ή είναι ατροφικοί με εισολκή.
Ευρήματα βλεφαρικού χείλουςΑνω αριστερά: τελαγγειεκτασίες –υπεραιμία

Κάτω αριστερά: αφρώδες έκκριμα

Άνω δεξιά: αποφραγμένοι μειβομιανοί αδένες

Κάτω δεξιά: παρουσία demodex στη βάση των βλεφαρίδων

Κέντρο: φυσιολογικό βλεφαρικό χείλος και φυσιολογικό έκκριση αδένων

Ελεγχος και αξιολόγηση Μειβομιανών αδένων. Γίνεται με ειδικά μηχανήματα μειβογραφίας ή με Μειβοσκοπία. Η βαθμονόμηση γίνεται με βάση πίνακες υποκειμενικά.
Μειβοσκοπία

Καταγράφεται η παρουσία των αδένων η διεύρυνση ή η ατροφία του αυλού τους
Μειβογραφία με το keratograph 5M

Καταγραφεται η παρουσία των αδένων η διεύρυνση ή η ατροφία του αυλού τους και κατηγοριοποιείται το αποτέλεσμα με βλάβη προυπάρχουσα κλίμακα

Εκτίμηση λειτουργικότητας των μειβομιανών αδένων  και αξιολόγηση εκκρίματος με MGEvaluator ή με δακτυλική πίεση αδένων. Με τον τρόπο αυτόν γίνεται ο έλεγχος της ποιότητας και της ποσότητας του εκκρίματος (meibum)
Το έκκριμα μπορεί να είναι 1. Διαυγές (clear) 2. Θολό (cloudy) 3. Κοκκώδες (granular) Δίκην οδοντόπαστας (toothpaste)
Η ασκούμενη πίεση να είναι ήπια, μέτρια, ή έντονη ενώ χρησιμοποιώντας τον MGEvaluator ασκούμε πάντα σταθερή πίεση
Μετράται και ο αριθμός των λειτουργούντων αδένων ανά τριτιμόριο στο κάτω βλέφαρο.
Χρήση ειδικών μηχανημάτων διάγνωσης – σταδιοποίησης αλλά και παρακολούθησης της αποτελεσματικότητας της θεραπείας

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ /ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Υγιεινή βλεφάρων χρήση αφρών, γέλης ή ειδικά εμποτισμένων γαζών. Επιλογή από ποικίλλα στοιχεία ανάλογα με τον στόχο της αντιμετώπισης.
Τοπική θεραπεία
Υποκατάστατα δακρύων. Επιλογή μέσα από την πληθώρα των κολλυρίων σύμφωνα με το είδος, την βαρύτητα της πάθησης και την ανταπόκριση του ασθενούς.
Καταστολή φλεγμονής της οφθαλμικής επιφάνειας.
Κολλύριο κυκλοσπορίνης 0.5% ή 1% 2-4 φορές την ημέρα
Κολλύριο αυτολόγου ορού 20%
Χρήση ήπιων κορτικοειδών φλουοροκινιλόνης ή υδροκορτιζόνης σε ποικίλλη δοσολογία και διάρκεια με προσοχή για τις πιθανές παρενέργειες
Αντιμικροβιακά σκευάσματα Τοβραμυκίνη / γενταμυκίνη / χλωραμφαινικόλη όταν συνυπάρχει ενεργός βλεφαρίτιδα.
Βελτίωση ποιότητος του εκκρίματος των μειβομιανών αδένων
Αζιθρομυκίνη
Τετρακυκλίνη/δοξυκυκλίνη συστηματικά
Λήψη Ω3
Η αντιμετώπιση της συνυπάρχουσας δημοδίκωσης των βλεφάρων με χρήση ΤΤΟ και παραγόντων είτε με άμεση εφαρμογή του ελαίου ή με την μορφή αφρών ή σε εμποτισμένα μαντηλάκια βελτιώνει και την ποιότητα του εκκρίματος των αδένων.
Θερμαινόμενες μάσκες βλεφάρων και στην συνέχεια έκθλιψη των αδένων με ειδικές λαβίδες βοηθά στην ενεργοποίηση των υπαρχόντων αδένων και στην βελτίωση του εκκρίματος των αδένων
Ασκήσεις βελτίωσης βλεφαρισμών
Χειρουργικές επεμβάσεις
Αντιμετώπιση χάλασης επιπεφυκότα
Εκστροφής δακρυικών σημείων
Εντροπίου / εκτροπίου /floppy eyelid
Ταρσοραφή σε έκθεση
Απαιτούμενες διορθωτικές επεμβάσεις βλεφάρων /κόγχου/δακρυικής συσκευής
Χρήση αμνιακής μεμβράνης /μεταμόσχευση ΣΚΟ για παθήσεις της επιφάνειας
Χρήση plugs δακρυικών σημείων
Εναλλακτικές θεραπείες που συμπεριλαμβάνουν την  χρήση  των υδρόφιλων φακών επαφής σαν επίδεσμο, ειδικά γυαλιά για την δημιουργία θαλάμου αυξημένης υγρασίας στην οφθαλμική περιοχή
Αναγνώριση της επίδρασης των περιβαλλοντολογικών παραγόντων και περιορισμό ή ρύθμιση αυτών κατά το δυνατόν
Αναγνώριση και αντιμετώπιση συστηματικών παραγόντων όπως ρύθμιση θυρεοειδικής λειτουργίας, ορμονική υποκατάσταση, αντιμετώπιση συνυπαρχόντων αυτοάνοσων νοσημάτων κ.λ.π.
Ενημέρωση και εκπαίδευση των ασθενών
Η θεραπεία των διαταραχών της οφθαλμικής επιφάνειας απαιτεί συχνή και συνεχόμενη συνεργασία ασθενούς-ιατρού
Η επεξήγηση της χρονιότητας της νόσου και της λογικής της θεραπείας, ενθαρρύνεται τη συμμόρφωση του ασθενούς η οποία είναι απαραίτητη για την θετική έκβαση της αντιμετώπισης.
Ο γιατρός επιλέγει την αντιμετώπιση με βάση τα ευρήματα αλλά και την συνεργασία και κατανόηση του ασθενούς.
Οι προσδοκίες του ασθενούς πρέπει να είναι ρεαλιστικές και να τις έχει κατανοήσει ο ασθενής.
Ο γιατρός έχει υποχρέωση να ενημερώνεται και να συζητά με τον ασθενή και την εξέλιξη των συμπτωμάτων του.
Επανέλεγχοι: Οι σε τακτά διαστήματα επανέλεγχοι έχουν σκοπό την εκτίμηση της επίδρασης της θεραπείας στα συμπτώματα και στα ευρήματα της οφθαλμικής επιφάνειας. Επανεκτιμούνται οι βλάβες και οι τυχόν μεταβολές  που έχουν επέλθει ως αποτέλεσμα της αντιμετώπισης και διερευνάται με κατάλληλες ερωτήσεις η επίδραση της αγωγής στην ποιότητα ζωής του ασθενούς. Τα μεσοδιαστήματα των επανεξετάσεων αυξάνονται ανάλογα με την ανταπόκριση του ασθενούς στην προτεινόμενη θεραπεία.  Οι επανεξετάσεις μπορεί να είναι συχνές ( όπως κάθε λίγες μέρες ) στην αρχή και μετά να μειώνονται σταδιακά(μια με δύο φορές το χρόνο μετά τη σταθεροποίηση της κατάστασης.

Γ.Δαλιάνης, Α. Καρύδης, Β. Λιόλιος

Επιμέλεια Χ.Τερζίδου

χειρουργος οφθαλμιατρος

Continue Reading

Most Popular